محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )
42
تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى )
آهستگى در ظرف ديگر ريخته و دُرد او را باز سائيده و به دستور آب داخل كرد تا مجموع مثل غبار گشته ، به آب مخلوط شده ، در ظرف ديگر رود و بعد از آن روى ظرف را پوشانيده تا غبارى داخل نشود و ته نشين را خشك كرده ، استعمال نمايند . غسل لاك : رنگ لاك را از چوب و خاشاك پاك كرده ، بسايند و ريوند و اذخر را جوشانيده ، از آب او اندك داخل لاك در حين سائيدن كرده و از و الا بيرون كنند [ و هر چه بماند ، به دستور با آب مذكور سائيده ، همان عمل كنند ] و هر چه از و الا گذشته ، در آب ته نشين شده باشد ، خشك نموده استعمال كنند . غسل موم و ادهان و زفت : و امثال آن كه در آتش گداخته شود ؛ بايد چند بار گداخت و در آب صاف نيم گرم ريخته تا كدورت آن ته نشين گردد و آنچه بر روى آب ايستد بر دارند و چون خواهند كه روغن متكرّج و كهنه كه طعم آن تند شده ، تازه كنند - و آن را تطريه گويند - بايد روغن را در ظرفى كرده با يخ چندان بر هم زنند كه يخ آب شود ، پس از روى آب بردارند و با گلاب نيز همين اثر دارد و هرگاه يخ و گلاب هر دو باشد ، اقوى است . غسل صبر : سنبل الطيب ، قصب الذريرة ، عود بلسان ، دارچينى ، اسارون ، مصطكى ، حب بلسان ، سليخه ، بسباسه ، فقاح اذخر ، بيخ اذخر و جوزبوا ، از هر يك سه درهم ، نيم كوب كرده ، در دو رطل آب بجوشانند تا به نصف رسد ، پس صاف نموده ، يك رطل صبر را نرم سائيده به آب مزبور از و الا بگذرانند و ثفل او را جدا كرده ، هر چه در ته آب نشيند خشك نموده استعمال كنند و بعضى افسنتين - به قدر ربع صبر - اضافهء ادويه فرمودهاند كه هرگاه صبر را به دستور اقليميا مكرر بشويند ، رفع حرارت او بالكلية مىشود . غسل اطيان : هر گلى را كه خواهند در آب به قدرى كه او را بپوشانند خيسانيده ، پس بر هم زنند و از كرباس بگذارنند و تهنشين او را خشك نمايند . غسل نوره : آهك را در ظرفى كرده ، آب بر او ريخته ، بر هم زنند و بگذارند تا ته نشين شود ، پس آب صاف را ريخته تا هفت بار تجديد آب كنند ، آنگاه خشك نمايند . غسل مردارسنگ : جهت امراض حارّه ، مردارسنگ را با مثل او نمك گرم سائيده ، آن مقدار آب بر او ريزند كه چهار انگشت آب بر روى او بايستد و هر روز سه بار بر هم زنند تا يك هفته ، پس تجديد آب كنند و به دستور هر هفته تجديد نمايند تا چهل روز بگذرد بعد از آن خشك كرده ، استعمال نمايند .